Türkçe
Sağlıklı beslenmeye başlamak isteyen birçok kişinin aklındaki ilk soru genellikle aynıdır: En doğru beslenme listesi hangisi? Oysa beslenme biliminin temel gerçeklerinden biri, herkes için geçerli tek bir beslenme listesinin olmadığıdır. Çünkü her birey, biyolojik yapısı, yaşam tarzı ve ihtiyaçları açısından kendine özgüdür. Bu farklılıklar göz ardı edildiğinde, en “doğru” olduğu iddia edilen liste bile kişi için sürdürülemez ya da sağlıksız hale gelebilir.
Her bireyin enerji ve besin öğesi ihtiyacı farklıdır. Yaş, cinsiyet, boy, kilo, kas kütlesi ve günlük fiziksel aktivite düzeyi bu ihtiyacı doğrudan etkiler. Örneğin masa başı çalışan biriyle gün boyu hareket halinde olan birinin aynı beslenme planıyla aynı sonuçları elde etmesi beklenemez. Aynı şekilde spor yapan bir bireyin protein ve enerji ihtiyacı ile hareketsiz bir bireyin ihtiyacı birbirinden farklıdır.
Beslenme planlarını kişiselleştiren bir diğer önemli unsur sağlık durumudur. İnsülin direnci, tiroit hastalıkları, sindirim problemleri, gıda intoleransları veya alerjiler gibi birçok durum, besin seçimlerini doğrudan etkiler. Bir kişi için faydalı olan bir besin, başka bir kişi için rahatsızlık verici olabilir. Bu nedenle kulaktan dolma bilgilerle ya da başkalarının uyguladığı listelerle beslenmeye çalışmak, beklenen faydayı sağlamadığı gibi sağlık sorunlarına da yol açabilir.
Beslenme yalnızca fizyolojik değil, aynı zamanda psikolojik ve sosyal bir süreçtir. Günlük rutinler, çalışma saatleri, sosyal yaşam, kültürel alışkanlıklar ve yeme davranışları beslenme düzenini şekillendirir. Yoğun tempoda çalışan, sürekli dışarıda yemek zorunda kalan ya da düzensiz saatlere sahip bir birey için hazırlanan beslenme planı, evde düzenli yemek yapabilen bir bireyin planından farklı olmalıdır. Aksi halde liste ne kadar doğru olursa olsun uygulanabilir olmaz.
Ayrıca herkesin damak zevki ve besin tercihleri de farklıdır. Sevmediği besinlerle hazırlanan bir liste, kısa sürede bırakılmaya mahkûmdur. Sürdürülebilir beslenme, kişinin sevdiği ve ulaşabildiği besinlerle mümkündür. Beslenme planı, hayatı zorlaştıran değil, yaşamı destekleyen bir yapıda olmalıdır.
Bu nedenle beslenme danışmanlığında amaç, herkese aynı listeyi vermek değil; bireyin ihtiyaçlarını, yaşam koşullarını ve hedeflerini anlayarak ona en uygun planı oluşturmaktır. Doğru beslenme, kalıplara uymak değil, kişinin kendine uygun dengeyi bulmasıdır. Unutulmamalıdır ki sağlıklı beslenme bir yarış değil, kişisel bir yolculuktur ve bu yolculukta tek bir doğru rota yoktur.
Sevde Akkarpuz
Beslenme Danışmanı