Türkçe
Ekran bağımlılığı konusu artık neredeyse her evin gündemi.
Ama şunu en başta söyleyeyim: sadece engellemek çözüm değil.
Engel + iletişim + alternatif üretmek birlikte yürümeli.
Aşağıda hem internet kontrolü nasıl yapılır, hem de engellemeler nasıl uygulanır adım adım ve sade şekilde anlattım.
1. Önce Kontrol Mü, İletişim Mi?
Çocuklar özellikle 9–12 yaş aralığında “yasak” kelimesine karşı daha dirençlidir.
Bu yüzden ilk adım:
👉 “Telefonu elinden almak” değil
👉 “Neyi, neden sınırlıyoruz?” sorusunu açıklamak
Örneğin: “Ekranı yasaklamıyorum. Beynin dinlenmeye de ihtiyaç duyduğu için süre koyuyoruz.”
2. Teknik Olarak İnternet Kontrolü Nasıl Yapılır?
📲 Android Telefonlarda
Google Family Link uygulaması ile:
• Günlük ekran süresi koyabilirsiniz
• Uygulama indirme izni verebilirsiniz
• Uygulamaları tek tek engelleyebilirsiniz
• Gece belirli saatlerde telefonu kilitleyebilirsiniz
Anne telefonuna da kurulur, çocuk telefonuna da kurulur.
🍎 iPhone / iPad’de
Ayarlar → Ekran Süresi
Buradan:
• Günlük süre limiti
• Uygulama kategorisi kısıtlama
• İçerik ve gizlilik sınırlamaları
• Belirli saat aralığında cihaz kilidi ayarlanabilir.
🌐 Modem Üzerinden İnternet Kısıtlama Birçok modem arayüzünde:
• Belirli saatlerde internet kapatma
• Belirli siteleri engelleme
• Cihaz bazlı internet kapatma özelliği vardır.
Bu yöntem özellikle gece gizli kullanımını engeller.
3. Hangi Engellemeler Yapılmalı?
10 yaş için önerilenler:
✔ 13 yaş altına uygun olmayan sosyal medya hesap açılmamalı
✔ TikTok, Instagram, YouTube sınırsız bırakılmamalı
✔ Oyun içi sohbet kapatılmalı
✔ Bilinmeyen kişilerden mesaj alma engellenmeli
Ama şunu unutma:
Çocuk teknik engeli aşmanın yolunu genelde öğrenir.
Asıl güvenlik bilinçtir.
4. En Sık Yapılan Hata
Bir anda her şeyi kesmek.
Bu şunlara yol açar:
• Gizli kullanım
• Yalan söyleme
• Güven zedelenmesi
• Öfke patlaması
Azaltma yöntemi daha sağlıklıdır:
Örneğin:
Günde 3 saat kullanıyorsa → 2 saate düşür
Sonra 1,5 saate indir
5. Ekran Sınırı Kaç Saat Olmalı?
10 yaş için:
📌 Günlük maksimum 1–1,5 saat
📌 Yatmadan en az 1 saat önce ekran kapalı
📌 Yemek masasında ekran yok
📌 Ödevden önce oyun yok
💬 6. Çocuğa Nasıl Anlatılmalı?
Şu dili kullan:
“Telefonu senden almıyorum, seni koruyorum.”
“Beyninin güçlü kalmasını istiyorum.”
“Gerçek hayatın tadını kaçırmasın istiyorum.”
Ve en önemlisi:
👉 Sen de elinden telefonu bırak.
Çocuklar söyleneni değil, yapılanı örnek alır.
🌱 7. Ekran Yerine Ne Koyacağız?
En kritik soru bu.
Boşluğu doldurmazsan yasak işe yaramaz.
Alternatifler:
• Spor
• Ailece masa oyunu
• Mutfakta birlikte bir şey yapmak
• Parkta hareket
• Kitap okuma saati (anne de okuyacak)
Ne Zaman Profesyonel Destek Gerekir?
Eğer:
• Telefon alınca kriz geçiriyorsa
• Şiddetli öfke nöbetleri varsa
• Gerçek hayattan tamamen kopuyorsa
• Okul başarısı ciddi düşmüşse
Bir uzman desteği faydalı olur.
Ekran bağımlılığı bir “karakter sorunu” değil,
bir “düzen sorunu”dur.
Sevgi + sınır + tutarlılık varsa çözülür.
Özlem Ersül
ICF Yaşam ve İlişki Koçu