Türkçe
Çocuğa Sürekli “Evet” Demenin Zararları
Birçok ebeveyn çocuğunu mutlu etmek ister. Ağlamasın, üzülmesin, eksik hissetmesin diye çoğu zaman taleplerine “evet” demek daha kolay gelir. Özellikle yoğun çalışan anne babalar bazen suçluluk duygusuyla çocuklarını kırmamak için her isteği kabul edebilir. Ancak çocuk gelişimi açısından bakıldığında sürekli “evet” demek kısa vadede huzur sağlasa da uzun vadede bazı sorunlara yol açabilir.
1. Sınırları Öğrenemeyen Çocuklar
Çocuklar dünyayı sınırlar sayesinde tanır. Neye izin var, neye yok, hangi davranış doğru, hangisi yanlış… Bunları ebeveynlerinden öğrenirler. Eğer çocuk her istediğini elde ediyorsa sınır kavramını geliştirmekte zorlanır.
Bu durum ilerleyen yıllarda şu davranışlara dönüşebilir:
• Kurallara uymakta zorlanma
• Otoriteye karşı direnç
• “Ben istersem olur” düşüncesi
Okul hayatında ve sosyal ilişkilerde bu durum çocuğun zorlanmasına neden olabilir.
2. Hayal Kırıklığıyla Baş Etmeyi Öğrenemez
Hayat her zaman istediğimizi verdiğimiz bir yer değildir. İnsanlar bazen bekler, bazen reddedilir, bazen de istediğine ulaşamaz. Çocuklar bu duygularla küçük yaşlarda tanıştığında duygusal olarak daha dayanıklı olur.
Sürekli “evet” duyduğunda ise çocuk:
• sabretmeyi öğrenemez
• hayal kırıklığına tahammül edemez
• küçük engeller karşısında bile büyük tepkiler verebilir.
3. Değer Bilinci Zayıflayabilir
Her istediği hemen alınan veya yapılan çocuklar zamanla sahip olduklarının değerini anlamakta zorlanabilir. Çünkü emek, beklemek veya çaba göstermek gibi süreçleri deneyimlemezler.
Örneğin:
Bir oyuncağı uzun süre isteyen ve bekleyen çocuk o oyuncağa daha çok değer verir. Ama her istediği hemen alınan çocuk için yeni bir oyuncak kısa sürede sıradanlaşabilir.
4. Empati Gelişimi Zayıflayabilir
Çocuklar başkalarının ihtiyaçlarını ve duygularını zamanla öğrenir. Eğer her şey onun isteğine göre şekilleniyorsa çocuk başkalarının sınırlarını fark etmeyebilir.
Bu da şu davranışlara yol açabilir:
• paylaşmak istememe
• arkadaşlarıyla sorun yaşama
• “önce ben” düşüncesinin gelişmesi.
5. Ebeveyn–Çocuk İlişkisinde Denge Bozulabilir
Bazı ailelerde zamanla roller değişir. Çocuk karar veren kişi haline gelir, ebeveynler ise onun taleplerini yerine getiren kişiler gibi davranır. Bu durum çocuk için de aslında güvensiz bir ortam yaratır. Çünkü çocuklar içten içe ebeveynlerinin yön göstermesine ihtiyaç duyar.
Sağlıklı Olan Ne?
Çocuk yetiştirirken amaç sürekli “evet” demek ya da sürekli “hayır” demek değildir. Sağlıklı olan şey denge kurmaktır.
Bunun için:
• Gerektiğinde sınır koymak
• Sebeplerini açıklamak
• Alternatifler sunmak
• Tutarlı davranmak önemlidir.
Örneğin:
“Bugün oyuncak alamayız ama doğum gününde birlikte seçebiliriz.”
“Tablet süren doldu ama istersek birlikte oyun oynayabiliriz.”
Bu yaklaşım hem sınır koymayı hem de çocuğun duygusunu anlamayı içerir.
Çocuğu mutlu etmek istemek çok doğal bir duygudur. Ancak gerçek mutluluk her isteğin yerine getirilmesiyle değil, hayata hazırlanmakla oluşur. Çocuklar sabretmeyi, beklemeyi ve bazen “hayır” duymayı öğrendiklerinde daha güçlü bireyler haline gelirler.
Sevgiyle kurulan ama sınırları olan bir ilişki, çocuklara verilebilecek en sağlıklı rehberlerden biridir.
Özlem Ersül
ICF Yaşam ve İlişki Koçu