Türkçe
Sürekli İtiraz Eden Çocuklarla Baş Etme Yolları
Birçok ebeveynin sıkça dile getirdiği bir durum vardır:
“Ne söylesem itiraz ediyor.”
“Her şeye karşı çıkıyor.”
“Hayır demek için hayır diyor.”
Özellikle okul çağına yaklaşan çocuklarda bu davranış daha sık görülür. Aslında sürekli itiraz etmek çoğu zaman bir saygısızlık değil, çocuğun kendi düşüncesini ifade etmeye başlamasının bir işaretidir. Ancak doğru yönetilmezse aile içinde sürekli tartışmalara ve gerginliğe dönüşebilir. Peki sürekli itiraz eden çocuklarla nasıl daha sağlıklı bir iletişim kurulabilir?
1. Önce Sakin Kalmak Önemli
Çocuk sürekli itiraz ettiğinde ebeveynlerin sabrı zorlanabilir. Ancak öfkeyle verilen tepkiler genellikle durumu daha da büyütür.
Çocuklar çoğu zaman ebeveynlerinin tepkisini ölçer. Eğer her itiraz büyük bir tartışmaya dönüşüyorsa, bu durum istemeden davranışı pekiştirebilir.
Bu yüzden ilk adım sakin kalmak ve tartışmayı büyütmemektir.
2. Çocuğu Dinlemek
Bazı çocuklar duyulmadığını düşündüğünde daha çok itiraz eder. Onu gerçekten dinlemek bazen gerginliği azaltabilir.
Örneğin:
“Şu an ödev yapmak istemediğini anlıyorum.”
“Biraz daha oyun oynamak istiyorsun galiba.”
Bu cümleler çocuğun isteğinin kabul edildiği anlamına gelmez, fakat duygusunun anlaşıldığını gösterir.
3. Net ve Kısa Kurallar Koymak
Uzun tartışmalar çocukları daha fazla direnmeye teşvik edebilir. Kurallar kısa ve net olduğunda çocuk için anlaşılması daha kolay olur.
Örneğin:
“Önce ödev, sonra oyun.”
“Tablet süresi bugün bitti.”
Kararlı ama sakin bir ton kullanmak çok etkilidir.
4. Seçim Hakkı Vermek
Çocuklar kontrol duygusuna ihtiyaç duyar. Bazen küçük seçimler sunmak itirazı azaltabilir.
Örneğin:
“Ödevini şimdi mi yapmak istersin, yoksa 15 dakika sonra mı?”
“Önce matematik mi çalışalım, Türkçe mi?”
Bu yaklaşım çocuğun tamamen karşı çıkmasını önleyebilir.
5. Güç Savaşına Girmemek
Bazı durumlarda ebeveyn ile çocuk arasında adeta bir “kim kazanacak” mücadelesi oluşur. Bu durum iki taraf için de yorucu hale gelir.
Her itirazın tartışmaya dönüşmesine izin vermek yerine bazı durumlarda kısa ve net bir şekilde konuyu kapatmak daha sağlıklı olabilir.
Örneğin:
“Bu konuda kararım değişmeyecek.”
6. Olumlu Davranışları Fark Etmek
Çocuklar çoğu zaman olumsuz davranışlarıyla dikkat çeker. Ancak olumlu davranışlar fark edilmezse bu davranışlar azalabilir.
Örneğin:
“Bugün söylediğimi hemen yaptığın için teşekkür ederim.”
“Bu konuda benimle tartışmadan anlaşmamız çok hoşuma gitti.”
Bu tür geri bildirimler çocukları motive eder.
7. Sabırlı Olmak
İtiraz etmek özellikle 6–10 yaş arası çocuklarda sık görülen bir dönem davranışıdır. Çocuk kendi fikrini savunmayı öğrenirken zaman zaman zorlayıcı olabilir. Ancak sabırlı ve tutarlı bir yaklaşım çoğu zaman bu davranışın zamanla azalmasına yardımcı olur.
Sürekli itiraz eden bir çocuk çoğu zaman sadece duyulmak, anlaşılmak ve biraz kontrol sahibi olmak ister. Ebeveynler sakin, tutarlı ve anlayışlı bir yaklaşım sergilediğinde bu davranış giderek daha sağlıklı bir iletişime dönüşebilir. Unutmamak gerekir ki çocuk yetiştirmek bir yarış değil, uzun bir yolculuktur. Bu yolculukta sabır, anlayış ve sevgi en güçlü rehberlerdir.
Özlem Ersül
ICF Yaşam ve İlişki Koçu