Türkçe
Sınır Koyarken Yapılan 7 Ebeveyn Hatası
Çocuk yetiştirirken sınır koymak, ebeveynliğin en önemli ama en zor taraflarından biridir. Çünkü bir yandan çocuğumuzu özgür yetiştirmek isteriz, diğer yandan doğru davranışları öğrenmesini sağlamak isteriz. Bu dengeyi kurmaya çalışırken çoğu ebeveyn farkında olmadan bazı hatalar yapabilir. Oysa sınırlar doğru şekilde konulduğunda çocuklar kendilerini daha güvende hisseder ve sorumluluk duyguları gelişir.
İşte ebeveynlerin sınır koyarken en sık yaptığı 7 hata:
1. Tutarsız Davranmak
Bir gün “hayır” denilen bir şeye ertesi gün izin verilmesi çocukların kafasını karıştırır.
Örneğin bir gün “tablet sadece 1 saat” denilip ertesi gün sınırsız kullanım verilirse çocuk sınırların değişken olduğunu düşünür. Bu da kurallara uyma konusunda zorluk yaratır.
Sınır koyarken en önemli şeylerden biri tutarlı olmaktır.
2. Her Şeye Yasak Koymak
Bazı ebeveynler düzeni korumak için çok fazla kural koyabilir.
“Koşma”, “dokunma”, “dağıtma”, “soru sorma” gibi sürekli yasaklarla büyüyen çocuklar zamanla ya çok çekingen olur ya da tam tersi aşırı tepki gösterir.
Çocukların keşfetmeye ve denemeye ihtiyacı vardır. Bu yüzden gerçekten önemli olan konularda sınır koymak daha sağlıklı bir yaklaşımdır.
3. Bağırarak Sınır Koymak
Çoğu ebeveyn yorgunluk veya stres nedeniyle sınır koyarken sesini yükseltebilir. Ancak bağırmak kısa vadede işe yarasa da uzun vadede çocukta korku veya öfke oluşturabilir.
Çocuklar en iyi sakin ama kararlı bir ses tonuyla konulan kuralları anlar.
4. Açıklama Yapmamak
“Çünkü ben öyle dedim” cümlesi çocukların en çok duyduğu ama en az anladığı cümlelerden biridir.
Çocuklar büyüdükçe nedenleri anlamaya ihtiyaç duyar. Kısa bir açıklama bile onların kuralları içselleştirmesine yardımcı olur.
Örneğin: “Şimdi uyku saati çünkü vücudunun dinlenmeye ihtiyacı var.”
5. Suçluluk Duygusuyla Kuralları Bozmak
Bazı ebeveynler özellikle yoğun bir günün ardından çocuklarını üzmemek için koydukları kuralları esnetebilir. “Bugünlük olsun”, “tamam bu seferlik” gibi cümleler zamanla sınırların etkisini azaltabilir.
Sevgi göstermek ile sınır koymak birbirine zıt şeyler değildir. Çocuklar sevildiklerini sınırların içinde de hissedebilirler.
6. Tehdit Etmek Ama Uygulamamak
“Bir daha yaparsan park yok.”
“Şimdi susmazsan televizyonu tamamen kaldırırım.”
Eğer bu cümleler söylenip uygulanmazsa çocuk zamanla ebeveynin sözlerini ciddiye almamaya başlar. Bu yüzden verilemeyecek cezalar veya uygulanamayacak tehditler kullanılmamalıdır.
7. Alternatif Sunmamak
Sadece “hayır” demek bazen çocuklar için yeterli olmayabilir. Özellikle küçük yaşlarda çocuklar ne yapabileceklerini bilmek ister.
Örneğin:
“Duvara çizmek yok ama gel birlikte deftere çizelim.”
“Koşmak yok ama dışarı çıktığımızda parkta koşabilirsin.”
Bu yaklaşım hem sınır koymayı hem de çocuğun ihtiyacını anlamayı içerir.
Sınır koymak çocukları kısıtlamak değil, onları hayata hazırlamaktır. Sağlıklı sınırlar sayesinde çocuklar:
• sorumluluk almayı
• sabretmeyi
• başkalarının haklarına saygı duymayı
• kurallarla yaşamayı öğrenir.
Unutmamak gerekir ki çocuklar için en güvenli ortam, sevgiyle konulmuş net ve tutarlı sınırların olduğu bir aile ortamıdır.
Özlem Ersül
ICF Yaşam ve İlişki Koçu