Türkçe
Küçük Bir Hikâyeyle Başlayalım…
4 yaşındaki Efe, birkaç hafta öncesine kadar hiç takılmadan konuşuyordu. Bir gün annesiyle sohbet ederken “be-be-ben…” diye duraksamaya başladı. Annesi panikledi, sürekli “yavaş konuş, tekrar söyle” dedi. Ama Efe’nin takılmaları giderek arttı… Aslında Efe’nin yaşadığı durum, birçok çocuğun gelişim sürecinde karşılaşabileceği bir durumdu.
Çocuklarda Aniden Kekemelik Neden Başlar?
Dil Gelişimi Hızlı, Zihin Daha Hızlı
Özellikle 2–6 yaş arası çocuklarda düşünceler çok hızlıdır.
Ama dil gelişimi bu hıza yetişemeyebilir.
Çocuk söylemek ister ama kelimeyi bulamaz
Bu da tekrarlar ve takılmalar oluşturur
Stres ve Duygusal Değişimler
Ani kekemeliğin en önemli sebeplerinden biri duygusal faktörlerdir: • Kardeş doğumu
• Taşınma / okul değişikliği
• Anne-baba tartışmaları
• Kreşe başlama
• Korkutucu bir olay yaşama
Çocuk bunu ifade edemediğinde beden diliyle gösterir, konuşma da etkilenir
Baskı ve Mükemmeliyet Beklentisi
• “Düzgün konuş!”
• “Tekrar söyle!”
• “Hızlı anlat!”
Bu tarz müdahaleler çocuğun kaygısını artırır.
Kaygı arttıkça kekemelik de artar
Ailede Konuşma Problemi Öyküsü
Ailede kekemelik varsa çocukta görülme ihtimali artabilir.
Dikkat Çekme ve Kendini İfade Etme İhtiyacı
Bazı çocuklar kendilerini ifade etmekte zorlandıklarında ya da yeterince dinlenmediklerini hissettiklerinde konuşmaları etkilenebilir.
Ne Zaman Dikkat Etmeli?
Aşağıdaki durumlar varsa uzman desteği düşünülmeli:
• Kekemelik 6 aydan uzun sürüyorsa
• Giderek artıyorsa
• Çocuk konuşmaktan kaçıyorsa
• Yüz kaslarında gerilme, göz kırpma gibi eşlik eden hareketler varsa
Ne Yapmalı? (En Önemli Kısım)
1. Sabırla Dinleyin
Çocuğun sözünü kesmeden, tamamlamadan dinleyin.
Göz teması kurun.
2. Düzeltmeyin
“Doğrusu şöyle” demek yerine modeli siz olun.
Çocuk sizi taklit ederek öğrenir.
3. Yavaş ve Sakin Konuşun
Sizin konuşma hızınız çocuğu etkiler.
Evde iletişim temposunu düşürün.
4. Baskıyı Azaltın
Soru bombardımanından kaçının.
Çocuğa konuşması için alan tanıyın.
5. Güvenli Alan Oluşturun
Çocuğun kendini rahat hissettiği bir iletişim ortamı oluşturun.
❌ Neler Yapmamalı?
• “Kekeme oldun” demek
• Başkalarının yanında uyarmak
• Sürekli tekrar ettirmek
• Cümlesini tamamlamak
• Dalga geçmek veya sabırsız davranmak
Çocuklarda ani kekemelik çoğu zaman bir “alarm” değil, bir “mesajdır.” Çocuk bize “beni dinle, beni anla” demeye çalışır. Doğru yaklaşım, sabır ve sevgi ile bu süreç çoğunlukla kendiliğinden düzelir. Ama unutmayın; ebeveynin tavrı bu sürecin en belirleyici unsurudur.
Özlem Ersül
ICF Yaşam ve İlişki Koçu