Türkçe
"Odasını Topla" Demeden Önce: DEHB’li Çocuklarda Yürütücü İşlevleri Anlamak
Evde sık sık yaşanan o tanıdık sahneyi düşünün: Çocuğunuza "Odanı topla ve dersinin başına geç" diyorsunuz. Aradan yarım saat geçiyor, odaya girdiğinizde onu çorabının tekiyle oynarken ya da masanın başında hayallere dalmış halde buluyorsunuz.
Çoğu zaman bu durum bir "inatlaşma" veya "disiplinsizlik" olarak algılanır.
Oysa DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) olan bireylerde durum zihinsel bir direnç değil, bir yürütücü işlev organize olamama halidir.
Yürütücü işlevler; beynimizin orkestra şefidir. Planlama yapma, zamanı yönetme, göreve başlama ve dikkati sürdürme gibi becerileri yönetir.
DEHB’li bir çocuk için "Odanı topla" talimatı, zihninde devasa ve neresinden tutulacağı bilinmeyen karmaşık bir proje gibidir.
Peki Aile Olarak Nasıl Bir Çözüm Ortaklığı Kurabiliriz?
- Karmaşık Görevleri Bölümleyin:
"Odanı topla" yerine, "Önce yerdeki kırmızı oyuncakları kutuya koyalım" gibi net, tek adımlı ve somut yönergeler verin.
- Görsel Rutinler Oluşturun:
Zaman kavramı DEHB'li çocuklar için oldukça soyuttur. Yapılacak işleri renkli panolar veya küçük görsel kartlarla somutlaştırmak, zihinsel yükü azaltır.
- Mola ve Başlangıç Rutinleri:
Göreve başlamak en zor kısımdır. "5 dakika boyunca sadece masayı hazırlayacağız" diyerek başlama eşiğini düşürebilirsiniz.
Unutmayın; amacımız çocuğu komutlarla yönetmek değil, kendi zihinsel orkestrasına şeflik yapabilmesi için ona doğru enstrümanları sunmaktır. Erken çocukluktan itibaren kurulan bu yapıcı destek, çocuğun akademik ve sosyal özgüveninin en güçlü temeli olur.
Buket Beyda Sezer
Psikolojik Danışman - Bireysel Koç