Türkçe
"Matruşka Gibi Dil: Rusça Kelimelerin İçinden Neden Başka Kelimeler Çıkıyor?"
Uzun, karmaşık ve uçları sessiz harflerle dolu Rusça kelimeleri ilk gördüğünde panikleyen öğrencim çoktur.
“Hocam, ben bunu nasıl ezberleyeyim?” cümlesi derslerin klasik açılış nidasıdır.
Oysa Rusça, ezberlenecek kurallar yığını değil; kat kat açılan büyülü bir Matruşka gibidir.
Dili ezberlemeye çalışmak, bir bulmacanın parçalarını zorla birbirine yapıştırmaya benzer.
Çalışmaz! Ama kelimenin kalbine, yani köküne indiğinizde işin rengi tamamen değişir.
Örneğin, hareket bildiren köklerin önüne gelen küçük eklerle (öneklerle) nasıl kılıktan kılığa girdiğini bir anlasanız, kelimelerin aslında kendi aralarında nasıl akraba olduğunu hayretle görürsünüz.
“İti” (gitmek) kökünden türeyen kelimelerin, yön değiştirdikçe nasıl yepyeni anlamlar kazandığı mantığa oturduğunda, sözlük ezberleme devri sizin için resmi olarak kapanır.
Dil öğrenmek bir şifre çözme oyunudur.
Her kelimenin kökü size bir ipucu fısıldar. Ekler ise o ipucunu zenginleştirir.
Öğrencilerime hep şunu söylerim: Rusçayı kafanızda kelime kelime Türkçeye çevirmeyin, kelimelerin köklerindeki o mantık iskeletini görün. O iskeleti yakaladığınızda, hiç görmediğiniz bir kelimenin bile anlamını tahmin edebildiğinizi fark edip kendinize şaşıracaksınız.
Ezberci eğitime elveda, mantığın rehberliğinde keşfe merhabe!
Taner Teoman Gürdal
Rusça ve İngilizce Öğretmeni